Elfsteden campertocht – Route
Etappe 1 – Hengelo Gld. – Sloten (132 km / ongeveer 2.00 uur)
Etappe 2 – Sloten – Stavoren – Hindeloopen – Workum (52 km / ongeveer 1.45 uur)
Etappe 3 – Workum – Bolsward – Harlingen – Franeker (56 km / ongeveer 1.45 uur)
Etappe 4 – Franeker – Dokkum – Leeuwarden (70 km / ongeveer 2.20 uur)
Etappe 5 – Leeuwarden – Sneek – IJlst – Heeg (60 km / ongeveer 2.00 uur)
Etappe 6 – Heeg – Hengelo Gld. (137 km / ongeveer 2.10 uur)
Elfsteden campertocht
“It giet oan” met deze woorden kondigde Henk Kroes, voormalig voorzitter van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden, in 1997 het doorgaan van de vijftiende en laatste Elfstedentocht aan.In deze campertocht bezoeken we de beroemde elf steden van Friesland. Niet over het ijs, zelfs niet over het water, maar gewoon via de verharde wegen. De route volgt niet precies die van de schaatsers omdat er niet altijd verharde wegen langs de route liggen en ook omdat het soms mooier is hier en daar een omweggetje te maken om zo meer van het mooie Friesland te ontdekken.
Route
De route bestaat uit 6 etappes. Bij een huurperiode van een week is er dus ruimte om een dag extra uit te trekken om een bepaalde stad (bv. Leeuwarden) te verkennen, een dag een eigen route te rijden of om Friesland eens een dag vanaf het water te verkennen. In diverse plaatsen is het mogelijk om een roei-, zeil- of motorboot te huren. Natuurlijk is het ook mogelijk de route in andere (kortere) etappes op te knippen. De route start niet, zoals de echte Elfstedentocht, in Leeuwarden maar in het stadje Sloten omdat dit vanuit Hengelo Gld. dichterbij is.
De 1e en 6e etappe zijn snelle rechtstreekse routes van Hengelo Gld. naar Friesland en terug. De etappes 2 t/m 5 gaan over kleinere toeristische weggetjes van stad naar stad. Houd rekening met een lage gemiddelde snelheid en geniet van de omgeving.
In de routebestanden is bij enkele steden aangegeven waar goed geparkeerd kan worden om de stad te bezoeken. Dit zijn parkeerplaatsen dicht bij het centrum en toegankelijk voor campers. Soms zijn dit wel betaalde parkeergelegenheden. Voor gratis parkeerplaatsen bij b.v. een langer bezoek geeft internet vaak uitkomst.
Elke etappe eindigt bij een camperplaats of camping.
Overnachten
Zoals gezegd eindigt elke etappe bij een camperplaats of camping. Uiteraard bent u vrij een eigen andere keuze te maken. Zeker in het hoogseizoen is er niet altijd plaats op de camperplaatsen of campings. U zult dan moeten uitwijken. Sommige plaatsen bieden de mogelijkheid te reserveren. In het overzicht met camperplaatsen geven we ook de telefoonnummers aan waar mogelijk gereserveerd kan worden.
Mocht u kiezen voor een andere etappe indeling en dus andere overnachtingsplaatsen dan zijn in het overzicht met camperplaatsen daarvoor ook enkele suggesties vermeld. Deze zijn dus niet in het routebestand verwerkt.
Etappe 1
Hengelo Gld. – Sloten (132 km / ongeveer 2.00 uur)
In deze etappe rijdt u van onze vestiging in Hengelo Gld. naar het meest zuidelijk gelegen elfsteden stadje, Sloten. De route voert eerst over ruime provinciale wegen en daarna voor een groot deel over de snelweg. Het laatste stukje, dicht bij Sloten, gaat over kleinere wegen. Een mooie manier om vertrouwd te worden met uw “huis op wielen”. Voor de eerste overnachting hebben we camperplaats Lemsterpoort geselecteerd.
Sloten is een klein oud vestingstadje. Het is grotendeels afgesloten voor verkeer, alleen inwoners hebben toegang. Vanaf de camperplaats loopt u over het bruggetje in enkele minuten het oude centrum in. Een wandeling langs de grachten en de mooie geveltjes is zeker de moeite waard.
Sloten heeft een klein museum met o.a. een collectie toverlantaarns (Heerenwal 48).
In 2018 was Leeuwarden culturele hoofdstad van Nederland. Hierdoor kwam men met het plan om in elke Friese stad één fontein te plaatsen. Kunstenaars vanuit elf verschillende landen namen deel aan het ontwerpen van deze fonteinen. Bij elke stad zullen we aangeven waar deze fontein te vinden is. Informatie over elke fontein vind u op internet (www.friesland.nl/nl/ontdek/cultuur/11fountains). In Sloten vind u de fontein “Kievit” op de hoek Koestraat/Haverkamp.
Etappe 2
Sloten – Stavoren – Hindeloopen – Workum (52 km / ongeveer 1.45 uur)
Van Sloten rijden we naar Stavoren. Het gebied hier heet Gaasterland. De streek is, anders dan het overwegend vlakke weidekarakter van Friesland, juist glooiend en bosrijk. Deze reliëfs heetten vroeger gaasten. Het zijn in de ijstijd opgestuwde keileemruggen, overdekt met een laag zand. Vanwege de zandverstuivingen heeft Staatsbosbeheer het gebied rond 1900 beplant met bos. De keileemruggen waren een natuurlijke zeewering tegen het water van de Zuiderzee en zijn dat nu nog voor het IJsselmeer. In Gaasterland bevinden zich drie kliffen: Roode Klif, Mirnser Klif en Oudemirdumer Klif.
U passeert een vogelkijkhut (na 7 km, routepunt 4), een uitzichtspunt (na 14 km, routepunt 6), de klokkenstoel van Mirns (na 22 km, routepunt 10) en het haventje van Laaksum (na 27 km, routepunt 11). Na 28 km (routepunt 12) passeert u het voor Friezen belangrijke monument dat herinnert aan de “Slag bij Warns” een oorlog tussen de Hollanders en de Friezen waarin de Friezen hun onafhankelijkheid bevochten. Het monument draagt daarom de tekst “Leaver dea as slaef” (Liever dood dan slaaf). Stavoren is natuurlijk het meest bekend om “Het Vrouwtje van Stavoren”, vraagt u de locals maar eens om u het verhaal te vertellen. Het beeldje van het vrouwtje vindt u bij de haven. Daar is ook de fontein “De Vis” (Stationsweg 1). Stavoren is een voormalige Hanzestad en was tijdens de middeleeuwen een belangrijke handelshaven. Hiervan getuigt de oude sluis. Wandel ook eens naar het havenhoofd en bekijk het rode en het groene havenlicht uit 1884. En net als in Sloten is ook hier een wandeling langs de gracht (Voorstraat) de moeite waard.
Naar Hindeloopen is maar een klein stukje. Parkeersuggestie Hindeloopen: routepunt 16. Hindeloopen is bekend om het Hindelooper schilderwerk en de Hindelooper klederdracht. Voor het schilderwerk kunt u eens een kijkje nemen bij Meubelmakerij Roosje (Nieuwstad 44). Voor de klederdracht kunt u terecht bij het Museum Hindeloopen (Dijkweg 1).
Natuurlijk kijkt u ook even bij de klokkentoren op het “Silhús” (’t Oost 12) en het naastgelegen sluisje uit de 17e eeuw. Op het “leugenbankje” onder de klokkentoren is meestal wel aanspraak te vinden.
Bezienswaardig is ook de Grote kerk van buiten en van binnen (Kerkstraat 1) en tenslotte noemen we nog het “Eerste Friese Schaatsmuseum” (Kleine Weide 1).
En de fontein in Hindeloopen? Achter de kerk (Nieuweweg 1)!
Einddoel van deze etappe is camperplaats Jachthaven Bouwsma in Workum.
Een deel van Workum is een beschermd stadsgezicht. Workum telt 86 rijksmonumenten.
Wat is er zoal te doen in Workum?
Bekend is het Jopie Huisman museum (Noard 6), één van de populairste musea van het noorden. Bekend om het realistische schilderwerk van alledaagse dingen door de selfmade schilder Jopie Huisman. Zeer aan te raden.
Ook leuk is het nabijgelegen Museum Warkums Erfskip, gevestigd in het waaggebouw (Merk 4), een originele expositie met inzet van beeld en geluid.
Wandel eens naar de Blazerhaven (Hearekeunst 2), waar vaak mooie historische schepen te zien zijn. Of wandel de stad uit door het steegje “Tillefonne” (naast de kapsalon op Noard 1), een oud kerkepad dat uitkomt op de oude Zuiderzeedijk. Een pad met zeer karakteristieke bruggetjes.
Iets heel anders: Huur een snelle waterfiets. Met deze waterfietsen bereik je snelheden tot 15 km per uur (Waterfiets Friesland, Hoekseize 17, telefoon 06-19704084).
En tenslotte, de fontein “De Woeste Leeuwen van Workum” vind u achter de grote kerk (Merk 5) bij de ingang van de nieuwe passantenhaven.
Etappe 3
Workum – Bolsward – Harlingen – Franeker (56 km / ongeveer 1.45 uur)
We vervolgen onze reis richting Bolsward. Onderweg (na 11 km, routepunt 5) komen we langs het museum Aldfaers Erf (Grootvaders erf) in het piepkleine dorpje Allingawier. Allingawier ligt in het veenweidegebied van de Friese zuidwesthoek. Hier ligt de bakermat van het beroemde Friese stamboekvee. Boerderij ‘de Izeren Ko’ is zo’n oude veeteeltboerderij. Verder vind je hier o.a. een oude schilderswerkplaats, een smederij, een schoenenmakerij en een brandweerhuis.
(Parkeersuggestie Bolsward: routepunt 8.) Bolsward is echt een stad; levendig, mooie oude gebouwen, een uitgebreid winkelarsenaal, een uitgebreide markt op de donderdagochtend en gezellige horeca. Het oude stadhuis (Wipstraat 1) is een echte blikvanger. Ook interessant is de Broerekerk (Broereplein 10) met een bijzonder glazen dak. Naast de Broerekerk vinden we ook de fontein van Bolsward: De Vleermuis.
Een leuk wandel rondje: Vanaf het stadhuis de Wipstraat in lopen, over de Elzenpost brug, links af een klein stukje terug en daarna rechts af de Nieuwmarkt. Op het eind links af de Skilwyk en dan weer op het eind links de Dijkstraat en door lopen tot het stadhuis.
De volgende stad is Harlingen. (Parkeersuggestie Harlingen: routepunt 11.) Wanneer u vanaf de parkeerplaats niet meteen de voetgangersbrug naar het centrum neemt maar even de tegenovergestelde kant op loopt (dus naar het westen) ziet u aan de overkant van de Nieuwe Willemshaven de fontein De Walvis. Terug, lopend richting de voetgangersbrug, ziet u op links de aanlegplaats voor de bruine vloot, de oude zeilschepen.
Harlingen is voor velen bekend als opstap naar de Waddeneilanden Terschelling en Vlieland. Toch is Harlingen zelf ook een bezoek waard. Loop eens langs de boten in de Noorderhaven en door de Voorstraat en de Grote Bredeplaats met hun winkels en gezellige terrasjes.
In het Hannemahuis (Voorstraat 56) is het Centrum voor Harlinger cultuur en historie gevestigd. In de collectie o.a. Harlinger klokken, een nagebouwde kunsthandel, Harlinger aardewerk (Fries Blauw) en een ondergrondse jeneverstokerij.
Ook leuk om te doen is een rondvaart(je) met het zonnepontje. Met dit duurzame pontje kunt u een rondje maken o.a. vanaf de SAS steiger (Bij de ronde witte toren bij de afvaart van de veerboten). Als de blauwe vlag wappert vaart het pontje.
Eindpunt van deze etappe is Franeker, bekend om het Eise Eisinga planetarium (Eise Eisingastraat 3). Aan het plafond van de woonkamer van een prachtig grachtenhuis in Franeker bevindt zich het oudste nog werkende planetarium ter wereld. Dit nauwkeurig bewegend model van het zonnestelsel werd tussen 1774 en 1781 gebouwd door de Friese wolkammer Eise Eisinga.
Het Keatsmuseum in Franeker (Voorstraat 67) is het oudste sportmuseum van Nederland. Het museum geeft in haar vaste opstelling een beeld van de historische ontwikkeling van deze typisch Friese kaatssport.
In 1585 werd in Franeker een universiteit gesticht, de tweede van Nederland. Het museum Martena (Voorstraat 35) is gewijd aan de geschiedenis van Franeker en haar universiteit. Leuk voor kinderen is de expositie mechanische meesterwerken. Museum Martena is ook het VVV informatiepunt.
De fontein in Franeker heet De Oortwolk. U vind hem naast de kerk (Breedeplaats 1). En vergeet ook niet even langs het stadhuis te lopen (Raadhuisplein 1).
Etappe 4
Franeker – Dokkum – Leeuwarden (70 km / ongeveer 2.20 uur)
Van Franeker gaat het nu naar het hoge noorden: Dokkum. In Oude Leije staat aan het water van de Leister Feart (na 22 km, routepunt 5) een monumentje ter ere van de elfsteden vrouwen. Na 33 km komt u langs het bruggetje van Bartlehiem (routepunt 8). De camper moet u even parkeren, maar dan loopt u in 350 meter naar dit beroemde plekje.
Dokkum is de meest noordelijke van de 11 steden. (Parkeersuggestie Dokkum: routepunt 10, gratis)
Bekend zijn de beelden van het keerpunt in de Elfstedentocht. Het keerpunt vindt u in het centrum (De Zijl). Let eens op de bankjes die op de wal van het Klein Diep geplaatst zijn. De twee bankjes hebben de vorm van Friese doorlopers. De punt van de schaatsen geeft de richting van de schaatsers aan.
Wandel vanaf hier eens via Vleesmarkt naar molen Zeldenrust en via Baantjebolwerk naar molen De Hoop. Van daaruit wandelt u in 500 meter naar het Bonifatiuspark en de Bonifatius kerk (Bronlaan 12). Hier is ook de Bonifatiusbron te vinden, een zoetwaterbron die allerlei pelgrims trekt. Het water zou een geneeskrachtige werking hebben.
In het museum van Dokkum (Diepswal 27) wordt een beeld geschetst van het leven van Bonifatius en zijn betekenis voor Dokkum.
De Dokkummer fontein is de IJsfontein, u vindt hem bij de Grote of Sint-Martinuskerk (Markt 2).
We reizen nu verder richting Leeuwarden. Onderweg passeren we, net als de elfsteden schaatsers, opnieuw het bruggetje van Bartlehiem (na 61 km, routepunt 17). Na 66 km maken we even een zijstapje naar het elfsteden monument de tegeltjesbrug. Op deze brug vindt u duizenden portretten van schaatsers die ooit de Elfstedentocht hebben volbracht.
Deze etappe eindigt bij camperplaats Lekkum, net boven Leeuwarden. Vanaf de camperplaats fietst u binnen 15 minuten naar het centrum van Leeuwarden. Wilt u met de camper Leeuwarden bezoeken dan kunt u etappe 5 volgen en parkeren bij routepunt 3 of 4.
Leeuwarden is de hoofdstad van de provincie Friesland en start en finish van de Elfstedentocht. Voor bezoekers heeft Leeuwarden zo veel te bieden dat je alleen voor deze stad al een week zou kunnen uittrekken. Hier beperken we ons tot enkele highlights maar op internet is voor eenieder wel iets leuks te vinden.
Het levendige centrum vindt u rond Nieuwestad, Naauw en Over de Kelders. Hier vindt u ook het Waaggebouw uit 1590 (Nieuwestad 148). De Kleine Kerkstraat is al meerdere keren bekroond tot leukste winkelstraat van Nederland en ook de Sint Jacobsstraat is een leuk winkelstraatje.
Een leuk museum voor kinderen is het Natuurmuseum Frieslân (Schoenmakersperk 2). Een ander bekend museum is het Fries museum (Wilhelminaplein 92). In het voormalige paleis Princessehof is tegenwoordig het Nationaal keramiekmuseum gevestigd (Grote Kerkstraat 9).
Het boegbeeld van Leeuwarden is de Oldehove (Oldehoofsterkerkhof 1). In 1529 startte de bouw van deze scheve, kromme en niet afgemaakte toren. Het was de bedoeling dat naast de Oldehove een nieuwe kerk zou verrijzen ter vervanging van de oude Sint Vituskerk, maar daar is het nooit van gekomen. De toren is te bezoeken.
Een aardige manier om Leeuwarden te ontdekken is een stadswandeling, deze worden het hele jaar door georganiseerd voor groepen van 2 tot 20 personen (Telefoon 06-10051345).
En tenslotte, de Leeuwarder fontein “Love” staat voor het station (Stationsplein 1).
Etappe 5
Leeuwarden – Sneek – IJlst – Heeg (60 km / ongeveer 2.00 uur)
Deze 5e etappe gaat eerst dwars door Leeuwarden en daarna richting Sneek. Onderweg komen we na 22 km door Wiuwerd. In de kerk van Wiuwerd (routepunt 8) vindt u “het geheim van Wiuwerd” enkele eeuwenoude mummies. U kunt deze bekijken. Voor een rondleiding moet gereserveerd worden. In Sneek kunt u goed parkeren bij routepunt 14 (betaald). Langs het water loopt u in zuidelijke richting in 4 minuten naar de bekende waterpoort, beeldbepalend voor de stad.
Het symbool van de waterpoort is terug te vinden in het grootzeil van het Sneker skûtsje maar ook b.v. in de bekende kleding van de Sneker zeilmakerij Gaastra. In het water achter de waterpoort vindt u de Sneker fontein, de Fontein van Fortuna (Hoogend 1).
Vanaf de fontein kunt u b.v. de stad in wandelen langs het Grootzand, op het eind rechts langs Suupmarkt en dan naar het Kleinzand. Aan het Kleinzand vindt u het Fries Scheepvaart Museum (Kleinzand 16). De vaste collectie omvat o.a.: Skûtsjesilen, de Elfstedentocht en de Waterpoort. Het museum omvat ook een kindermuseum, waar kinderen kunnen spelen, verkleden en bouwen.
Iets verder, op Kleinzand 32, vindt u het pand van Weduwe Joustra, een van de oudste panden van Sneek (anno 1484) met een slijterij en een expositie over de Beerenburg van Weduwe Joustra. Proeven is mogelijk en op aanvraag kunt u een VIP-tour krijgen.
Sneek wordt ook wel ‘drabbelkoekstad’ genoemd, naar de knapperige zoete drabbelkoeken die hier van oudsher gebakken worden. Deze Friese traditie wordt in ere gehouden door de Sneeker boterdrabbelkoekenfabriek ‘De Friese Sjees’. Deze is kosteloos te bezoeken (Eerste Oosterkade 22).
Bij het station van Sneek vindt u het Nationaal Modelspoor Museum (Dr. Bouwmaweg 17B).
We vervolgen onze weg richting IJlst. Bijzonder in IJlst zijn de zogenaamde “overtuinen”, waarbij de tuinen niet direct voor de woningen liggen maar aan de overzijde van de weg langs het water.
Wanneer u parkeert bij routepunt 21 bent u meteen dicht bij enkele highlights: museum en werkplaats Houtstad-IJlst, houtzaagmolen de Rat en de IJlster fontein “De Onsterfelijke Bloemen”. Molen de Rat stond oorspronkelijk in de Zaanstreek en is rond 1829 verplaatst naar IJlst. De molen is nog in bedrijf. Vanaf de omloop hebt u een mooi uitzicht over de omgeving.
In Houtstad-IJlst krijgt u een beeld van de houtindustrie waar IJlst jarenlang bekend om was. Misschien herinnert u zich nog wel het speelgoed, de schaatsen en het gereedschap van Nooitgedacht. In het centrum van IJlst staat nog de schoorsteen van de oude Nooitgedacht fabriek.
IJlst is de 11e en laatste elfsteden stad in onze route. U kunt hier overnachten, maar wij denken dat het leuker is door te rijden naar Heeg. Daar hebben we een mooie camperplaats geselecteerd en bent u al weer een beetje op weg richting huis.
De weg naar Heeg is een leuke kronkelweg door het mooie Friese landschap. De camperplaats is Passantenhaven Heegerwal met een mooi uitzicht over het Heegermeer.
Heeg is echt een watersportplaats. U kunt hier op verschillende plaatsen zeil-, roei- of motorbootjes huren. Een vaartochtje op het Heegermeer of een oversteek naar Woudsend is leuk om te doen. Voor boothuur kunt u b.v. terecht bij Hoora Recreatie, Gouden Boaijum 10, bij Ottenhome, Draei 3 of bij Camping Lân & Mar, de Burd 14.
Direct naast de camperplaats zijn bij it Sylhûs kano’s en sup’s te huur en op vakantiepark De Pharshoeke worden motorbootjes verhuurd.
Etappe 6
Heeg – Hengelo Gld. (137 km / ongeveer 2.10 uur)
Etappe 6 is de route terug naar onze locatie in Hengelo Gld. De route verloopt bijna helemaal via provinciale wegen en de snelweg. De laatste kilometers pakken we nog even een mooi stukje Achterhoek mee.
| Prijs | Aantal plaatsen | Lozen cassette toilet | Lozen afvalwater | Stroom | Vuilnisbak | Wifi | Douche | Toilet | Water | Reserveren/Contact | |||
| 1 | Camperplaats Lemsterpoort, Jachthaven 7, 8556 AM Sloten | € 12,50 | 30 | gratis | 6A, betaald | ja | gratis | betaald | gratis | gratis | 06-51087341 | ||
| 2 | Camperplaats Marina Stavoren, Suderstrand 44, 8715 HP Stavoren | € 22,50 | 50 | gratis | 6A | ja | gratis | gratis | gratis | gratis | 088-0504122 | ||
| 3 | Camping Hindeloopen, Westerdijk 9, 8713 JA Hindeloopen | € 24,50 / € 31,00 | 30 | gratis | gratis | 6A | ja | gratis | betaald | gratis | gratis | 0514-521452 | |
| 4 | Camperplaats Jachthaven Bouwsma, Moleburren 11, 8711 JA Workum | € 15,00 | 10 | gratis | 6A, betaald | ja | gratis | betaald | gratis | gratis | 0515-542004 | ||
| 5 | Boerencamping Half-Hichtum, Hichtumerweg 14, 8701 PG Bolsward | € 20,50 | 5 | gratis | gratis | 6A | ja | gratis | gratis | gratis | gratis | 0515-572683 | |
| 6 | Camperplaats Tsjerk Hiddessluizen, Nieuwe Vissershaven 17, 8861 NX Harlingen | € 12,50 | 12 | gratis | gratis | 16A, betaald | ja | betaald | 0517-492222 | ||||
| 7 | Recreatiepark Bloemketerp, Burgemeester J. Dijkstraweg 3, 8801 PG Franeker | € 25,10 | 25 | gratis | gratis | 16A, betaald | gratis | 0517-395099 | |||||
| 8 | Camperplaats Dokkum, Van Kleffensstraat 12, 9101CM Dokkum | € 14,00 | 5 | gratis | gratis | 6A, betaald | ja | betaald | 0519-298780 | ||||
| 9 | Camperplaats Lekkum, Mearsterpaed 6, 9081AK Lekkum | € 17,00 | 15 | gratis | gratis | 10A | ja | gratis | gratis | gratis | gratis | 06-45902357 | |
| 10 | Camperplaats Marinaveste Campevaer Sneek, Selfhelpweg 7, 8607 AB Sneek | € 18,50 / € 20,50 | 12 | gratis | gratis | 10A | ja | gratis | betaald | gratis | gratis | 0515-745265 | |
| 11 | Parking De Tsjalk, De Tsjalk 2, 8651 CZ Ijlst | € 8,10 | 3 | gratis | 10A, betaald | ja | 0515-534444 | ||||||
| 12 | Camperplaats Passantenhaven Heegerwal, Pharshoeke 99, 8621 CW Heeg | € 17,50 | 8 | gratis | gratis | 8A, betaald | betaald | 0515-443753 | |||||